روابط دیپلماتیک

فصل سوم

رییس جمهور

مادۀ شصتم:

رییس جمهور در راس دولت جمهوری اسلامی افغانستان قرار داشته، صلاحیت های خود را در عرصه های اجراییه، تقنینیه و قضاییه، مطابق به احکام این قانون اساسی، اعمال می کند.

رییس جمهور دارای دو معاون، اول و دوم می باشد.

کاندید ریاست جمهوری نام هر دو معاون را هم زمان با کاندید شدن خود به ملت اعلان می دارد.

معاون اول رییس جمهور در حالت غیاب، استعفاء و یا وفات رییس جمهور، مطابق به احکام مندرج این قانون اساسی، عمل می کند.

در غیاب معاون اول رییس جمهورمعاون دوم مطابق به احکام مندرج این قانون اساسی عملمی کند.

مادۀ شصت و یکم:

رییس جمهور با کسب اکثریت بیش از پنجاه فیصد آرای رای دهندگان از طریق رای گیری آزاد، عمومی، سری و مستقیم انتخاب می گردد.

وظیفه رییس جمهور در اول جوزای سال پنجم بعد از انتخابات پایان می یابد.

انتخابات به منظور تعیین رییس جمهور جدید در خلالمدت سی الی شصت روز قبل از پایان کار رییس جمهور برگزار می گردد.

هر گاه در دور اول هیچ یک از کاندیدان نتواند اکثریت بیش از پنجاه فیصد آرا ار به دست آورد، انتخابات برای دور دوم در ظرف دو هفته از تاریخ اعلام نتایج انتخابات بر گزار می گردد و در این دور تنها دو نفر از کاندیدانی که بیشترین آرا را در اول به دست آورده اند، شرکت می نمایند.

در دور دوم انتخابات، کاندیدی که اکثریت آرا را کسب کند، رییس جمهور شناخته می شود.

هر گاه یکی از کاندیدان ریاست جمهوری در جریان دور اول یا دوم رای گیری و یا بعد از انتخابات و قبل از اعلام نتایج انتخابات وفات نماید، انتخابات مجدد مطابق به احکام قانون برگزار می گردد.

مادۀ شصت و دوم:

شخصی که به ریاست جمهوری کاندید می شود، واجد شرایط ذیل می باشد:

1-     تبعۀ افغانستان، مسلمان و متولد از والدین افغان بوده تابعیت کشور دیگری را نداشته باشد؛

2-     در روز کاندید شدن سن وی از چهل سال کمتر نباشد؛

3-     از طرف محکمه به ارتکاب جرایم ضد بشری، جنایت و یا حرمان از حقوق مدنی محکوم نشده باشد.

هیچ شخص نمی تواند بیش از دو دوره به حیث رییس جمهور انتخاب گردد.

مادۀ شصت و سوم:   

رییس جمهور قبل از تصدی وظیفه، مطابق به طرز العمل خاص که توسط قانون تنظیم می گردد، حلف آتی را به جا می آورد:

بِسْمِ الله الرَّحَمن الرَّحِيمِ

" به نام خداوند بزرگ (جل جلاله) سوگند یاد می کنم که دین مقدس اسلام را اطاعت و از آن حمایت کنم. قانون اساسی و سایر قوانین را رعایت و از تطبیق آن مواظبت نمایم. از استقلال، حاکمیت ملی و تمامیت ارضی افغانستان حراست و حقوق و منافع مردم افغانستان را حفاظت کنم و با استعانت از بارگاه پرودگار متعال به پشتیبانی ملت، مساعی خود را در راه سعادت و ترقی مردم افغانستان بکار برم."

مادۀ شصت و چهارم:

رییس جمهور دارای صلاحیت ها و وظایف ذیل می باشد:

1-     مراقبت از اجرای قانون اساسی؛

2-     تعیین خطوط اساسی سیاست کشور به تصویب شورای ملی؛

3-     قیادت اعلای قوای مسلح افغانستان؛

4-     اعلان حرب و متارکه به تأیید شورای ملی؛

5-     اتخاذ تصمیم لازم در حالت دفاع از تمامیت ارضی و حفظ استقلال؛

6-     فرستادن قطعات قوای مسلح به خارج افغانستان با تأیید شورای ملی؛

7-     دایر نمودن لویه جرگه به استثنای حالت مندرج مادۀ شصت و نهم این قانون اساسی؛

8-     اعلان حالت اضطرار به تأیید شورای ملی و خاتمه دادن به آن؛

9-     افتتاح اجلاس شورای ملی و لویه جرگه؛

10-قبول استعفای معاونین ریاست جمهوری؛

11- تعیین وزرا، لوی څارنوال، رییس بانک مرکزی، رییس امنیت ملی و رییس سره میاشت به تأیید ولسی جرگه و عزل و قبول استعفای آنها؛

12- تعیین رییس و اعضای ستره محکمه به تأیید ولسی جرگه؛

13- تعیین، تقاعد، قبول استعفاء و عزل قضات، صاحب منصبان قوای مسلح، پولیس و امنیت ملی و مامورین عالی رتبهه مطابق به احکام قانون؛

14- تعیین سران نمایندگی های سیاسی افغانستان نزد دول خارجی و مؤسسات بین المللی؛

15- قبول اعتماد نامه های نمایندگان سیاسی خارجی افغانستان؛

16- توشیح قوانین و فرامین تقنینی؛

17- اطای اعتبار نامه به غرض عقد معاهدات بین الدول مطابق به احکام قانون؛

18- تخفیف و عفو مجازات مطابق به احکام قانون؛

19- اعطای مدالها، نشان ها و القاب افتخاری مطابق به احکام قانون؛

20- تأسیس کمیسیون ها به منظور بهبود ادارۀ کشور مطابق به احکام قانون؛

21- سایر صلاحیت ها و وظایف مندرج این قانون اساسی.

مادۀ شصت و پنجم:

رییس جمهور می تواند در موضوعات مهم ملی سیاسی، اجتماعی و یا اقتصادی به ارای عمومی مردم افغانستان مراجعه نماید.

مراجعه به آرای عمومی نباید مناقض احکام این قانون اساسی و یا مستلزم تعدیل آن باشد.

مادۀ شصت و ششم:

رییس جمهور در اعمال صلاحیت های مندرج این قانون اساسی، مصالح علیای مردم افغانستان را رعایت می کند.

رییس جمهور نمی تواند بدون حکم قانون ملکیت های دولتی را بفروشد یا اهداء کند.

رییس جمهور نمی تواند در زمان تصدی وظیفه از مقام خود به ملحوظات لسانی، سمتی، قومی، مذهبی و حزبی استفاده نماید.

مادۀ شصت و هفتم:

در صورت استعفاء و عزل یا وفات رییس جمهور و یا مریضی صعب العلاج که مانع اجراء وظیفه شود، معاون اول رییس جمهور صلاحیت ها و وظایف رییس جمهور را به عهده می گیرد.

رییس جمهور استعفای خود را شخصاً به شورای ملی اعلام می نماید.

تثبیت مریضی صعب العلاج توسط هیأت طبی با صلاحیت که از طرف ستره محکمه تعیین می گردد، صورت می گیرد.

در این حالات در خلال مدت سه ماه انتخابات به منظور تعیین رییس جمهور جدید طبق مادۀ شصت و یکم این قانون اساسی برگزار می گردد.

معاون اول رییس جمهور در زمان تصدی به حیث رییس جمهور مؤقت امور ذیل را انجام داده نمی تواند:

1-     تعدیل قانون اساسی.

2-     عزل وزراء.

3-     مراجعه به آرای عامه.

معاونین رییس جمهور می توانند مطابق به احکام این قانون اساسی خود را به ریاست جمهوری کاندید. نمایند.

در صورت غیاب رییس جمهور، وظایف معاون اول توسط رییس جمهور تعیین می گردد.

مادۀ شصت و هشتم:

هرگاه یکی از معاونین رییس استعفاء و یا وفات نماید، عوض وی شخص دیگری توسط رییس جمهور به تأیید ولسی جرگه تعیین می گردد.

در صورت وفات همزمان رییس جمهور و معاون اول وی، بالترتیب معاون دوم، رییس مشرانو جرگه، رییس ولسی جرگه و وزیر خارجه یکی بعد دیگری مطابق به حکم مندرج مادۀ شصت و هفتم این قانون اساسی وظایف رییس جمهور را به عهده می گیرند.

مادۀ شصت و نهم:

رییس جمهور در برابر ملت و ولسی جرگه مطابق به احکام این مادۀ مسئول می باشد.

اتهام علیه رییس جمهور به ارتکاب جرایم ضد بشری، خیانت ملی یا جنایت، از طرف یک ثلث کل اعضای ولسی جرگه تقاضا شده می تواند.

در صورتی که این تقاضا از طرف دو ثلث کل آرای ولسی جرگه تأیید گردد، ولسی جرگه در خلال مدت یک ماه لویه جرگه را دایر می نماید.

هرگاه لویه جرگه اتهام منسوب را به اکثریت دو ثلث آرای کل اعضاء تصویب نماید، رییس جمهور از وظیفه منفصل و موضوع به محکمه خاص محول می گردد.

محکمه خاص متشکل است از رییس مشرانو جرگه، سه نفر از اعضای ولسی جرگه و سه نفر از اعضای ستره محکمه به تعیین لویه جرگه، اقامۀ دعوی توسط شخصی که از طرف لویه جرگه تعیین می گردد صورت می گیرد.

در این حالت احکام مندرج مادۀ شصت و هفتم این قانون اساسی تطبیق می گردد.

مادۀ هفتادم:

معاش (حقوق) و مصارف رییس جمهور توسط قانون تنظیم می گردد.

رییس جمهور بعد از ختم دورۀ خدمت به استثنای حالت عزل، برای بقیه مدت حیات از حقوق مالی دوره ریاست جمهوری مطابق به احکام قانون مستفید می شود.